فیش حقوقی کارگران ۱۴۰۵ به زبان ساده: هر سطر یعنی چه؟
تیم تحریریهٔ مدرک آسانانتشار: ۷ دقیقه مطالعه
فیش حقوقی تنها سندی است که هر ماه نشان می‌دهد مزد شما چطور حساب شده است. بسیاری از کارگران فقط به عدد آخر فیش نگاه می‌کنند. اما خطا معمولاً در سطرهای میانی پنهان است: روزهای کارکرد کم ثبت شده، حق اولاد جا افتاده یا اضافه‌کار با نرخ درست حساب نشده است. در این راهنما اجزای فیش را به زبان ساده و با ارقام رسمی ۱۴۰۵ مرور می‌کنیم.
فیش حقوقی از سه بخش ساخته می‌شود
تقریباً همه فیش‌ها، با هر نرم‌افزار و قالبی، سه بخش اصلی دارند. بخش اول کارکرد است: تعداد روزهای کار، ساعت اضافه‌کار، مرخصی و غیبت. بخش دوم مزایا یا پرداختی‌ها است: مزد پایه و کمک‌هزینه‌ها. بخش سوم کسورات است: حق بیمه سهم کارگر، مالیات و اقساط یا مساعده. خالص پرداختی یعنی جمع پرداختی‌ها منهای کسورات.
چرا بخش کارکرد مهم است؟
همه ارقام بعدی از روی کارکرد ساخته می‌شوند. اگر ماه سی‌روزه است و شما همه روزها را کار کرده‌اید، کارکرد باید ۳۰ روز ثبت شود. ماده ۶۲ قانون کار جمعه را روز تعطیل هفتگی «با استفاده از مزد» می‌داند. یعنی جمعه‌ها هم جزو روزهای مزددار حساب می‌شوند. اگر روزهای مرخصی استحقاقی شما به‌جای مرخصی، غیبت ثبت شده باشد، هم مزد کم می‌شود و هم سابقه بیمه.
سطرهای پرداختی و ارقام رسمی ۱۴۰۵
شورای عالی کار طبق ماده ۴۱ قانون کار هر سال حداقل مزد را تعیین می‌کند و پرداخت کمتر از آن مجاز نیست. ارقام زیر برای کارگران مشمول قانون کار در سال ۱۴۰۵ منتشر شده است.
| سطر فیش | رقم ۱۴۰۵ (ریال) | توضیح |
|---|---|---|
| حداقل مزد روزانه | ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ | طبق بخشنامه حداقل مزد ۱۴۰۵ |
| حداقل مزد ماهانه (۳۰ روز) | ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ | مزد پایه ماهانه کارگر حداقل‌بگیر |
| حق مسکن | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | مصوبه هیئت وزیران |
| بن کارگری (کمک‌هزینه اقلام مصرفی) | ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰ | طبق گزارش‌های منتشرشده؛ با بخشنامه تطبیق دهید |
| حق تأهل | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | طبق گزارش‌های منتشرشده؛ با بخشنامه تطبیق دهید |
| حق اولاد (هر فرزند) | ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ | سه برابر حداقل مزد روزانه |
| پایه سنوات | حدود ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ در ماه | برای کارگر با یک سال سابقه نزد همان کارفرما؛ طبق گزارش‌ها، رقم دقیق را از فیش ببینید |
مزد پایه
مزد پایه یا «مزد ثابت» مبنای محاسبه بیشتر سطرهای دیگر است: اضافه‌کار، عیدی، سنوات و مزد مرخصی. اگر مزد شما از حداقل بالاتر است، افزایش سالانه آن طبق بند «سایر سطوح مزدی» همان بخشنامه حساب می‌شود. پس مزد پایه هر کارگر لزوماً همان حداقل نیست.
حق مسکن، بن و حق تأهل
این سه کمک‌هزینه مبلغ ثابت دارند و به مزد پایه وابسته نیستند. حق تأهل فقط به کارگر متأهل تعلق می‌گیرد. اگر کارکرد شما کمتر از یک ماه کامل باشد، این اقلام معمولاً به نسبت روزهای کار پرداخت می‌شوند.
حق اولاد
حق اولاد برای هر فرزند سه برابر حداقل مزد روزانه است؛ یعنی در ۱۴۰۵ برابر ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ ریال. طبق ماده ۸۶ قانون تأمین اجتماعی، شرط آن داشتن دست‌کم ۷۲۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه است. اگر سابقه کافی دارید و حق اولاد در فیش نیست، مدارک فرزند را به واحد حقوق‌ودستمزد بدهید.
پایه سنوات
پایه سنوات با «حق سنوات» پایان کار فرق دارد. پایه سنوات مبلغی است که هر سال به مزد کارگری که یک سال نزد همان کارفرما کار کرده اضافه می‌شود و در فیش ماهانه می‌آید. حق سنوات مبلغی است که در پایان قرارداد پرداخت می‌شود (ماده ۲۴). این دو را با هم اشتباه نگیرید.
اضافه‌کار، شب‌کاری و نوبت‌کاری
هر ساعت اضافه‌کار طبق ماده ۵۹ قانون کار ۴۰ درصد بیشتر از مزد یک ساعت عادی پرداخت می‌شود. برای ساعت کار شب، ماده ۵۸ قانون کار ۳۵ درصد اضافه تعیین کرده است. اگر نوبتی کار می‌کنید، فوق‌العاده نوبت‌کاری هم سطر جداگانه دارد. جزئیات این موارد را در مقاله اضافه‌کار و نوبت‌کاری مسیران آورده‌ایم.
سطرهای کسورات
حق بیمه سهم کارگر
طبق ماده ۲۸ قانون تأمین اجتماعی، حق بیمه ۳۰ درصد مزد مشمول بیمه است: ۷ درصد سهم کارگر، ۲۰ درصد سهم کارفرما و ۳ درصد سهم دولت. کارفرما ۳ درصد هم برای بیمه بیکاری می‌پردازد. در فیش شما فقط سهم ۷ درصدی کارگر کسر می‌شود. فرض کنید فقط مزد پایه حداقلی را در نظر بگیریم: ۷ درصد آن حدود ۱۱٬۶۳۷٬۸۸۵ ریال است. اینکه کدام مزایا جزو «مزد مشمول بیمه» است، باید با ضوابط تأمین اجتماعی تطبیق داده شود.
مالیات بر حقوق
مالیات حقوق بر اساس جدول و سقف معافیتی که هر سال در قانون بودجه می‌آید محاسبه می‌شود. رقم دقیق معافیت سال جاری را از سازمان امور مالیاتی یا واحد حقوق‌ودستمزد بپرسید.
مساعده و اقساط
اگر وام یا مساعده گرفته‌اید، قسط آن در کسورات می‌آید. هر کسری که شما با آن موافقت نکرده‌اید یا دلیلش را نمی‌دانید، باید کتبی توضیح داده شود.
فهرست بررسی ماهانه فیش
- روزهای کارکرد را با تقویم ماه و مرخصی‌هایتان مقایسه کنید.
- مزد پایه را با حداقل مزد ۱۴۰۵ یا حکم افزایش سالانه خودتان مقایسه کنید.
- وجود حق مسکن، بن، حق تأهل و حق اولاد را چک کنید.
- ساعت اضافه‌کار ثبت‌شده را با برگه حضور و غیاب مقایسه کنید.
- کسر بیمه را با سوابق ماهانه در سامانه تأمین اجتماعی تطبیق دهید.
- هر ماه یک نسخه از فیش را نگه دارید؛ در اختلاف بعدی سند شماست.
ماده ۳۷ قانون کار می‌گوید مزد باید در فواصل منظم، در روز و ساعت کار و به پول رایج کشور یا با توافق طرفین از طریق بانک پرداخت شود. اگر فیش داده نمی‌شود، دست‌کم واریزی‌ها و قرارداد را نگه دارید.
یک سناریوی ساده
فرض کنید کارگری متأهل با یک فرزند، با حداقل مزد و بیش از ۷۲۰ روز سابقه بیمه، در یک ماه سی‌روزه همه روزها را کار کرده است. پرداختی‌های اصلی او این‌هاست: مزد پایه ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰، حق مسکن ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰، بن ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰، حق تأهل ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ و حق اولاد ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ ریال. اگر یکی از این سطرها در فیش او نیامده باشد، باید دلیلش را کتبی بپرسد.
یادآوری مسیران: ارقام این مقاله از بخشنامه‌ها و گزارش‌های رسمی ۱۴۰۵ گرفته شده است. رقم بن، حق تأهل و پایه سنوات را با متن بخشنامه یا فیش خود تطبیق دهید. مسیران نهاد دولتی نیست؛ ما راهنما هستیم و تصمیم با مرجع رسمی است. برای مورد خاص خودتان از اداره کار محل یا یک وکیل متخصص کار بپرسید.
برای محاسبه سریع، از ماشین‌حساب فیش حقوقی مسیران استفاده کنید و نتیجه را با فیش واقعی‌تان مقایسه کنید. اگر اختلاف معناداری دیدید، اول کتبی از واحد حقوق‌ودستمزد توضیح بخواهید و بعد سراغ اداره کار بروید.
نکات کلیدی
- حداقل مزد ماهانه ۱۴۰۵ برابر ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال است و پرداخت کمتر از آن طبق ماده ۴۱ ممنوع است.
- حق مسکن ۳۰ میلیون ریال و حق اولاد هر فرزند ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ ریال است.
- پایه سنوات ماهانه با حق سنوات پایان کار فرق دارد.
- سهم بیمه کارگر ۷ درصد مزد مشمول بیمه است.
- فیش هر ماه را نگه دارید و کارکرد و کسورات را با سوابق بیمه تطبیق دهید.
پرسش‌های متداول
آیا جمعه‌ها در فیش حقوق حساب می‌شوند؟
بله. ماده ۶۲ قانون کار جمعه را تعطیل هفتگی با استفاده از مزد می‌داند؛ برای همین مزد ماهانه بر مبنای ۳۰ روز حساب می‌شود.
حق اولاد چه شرطی دارد؟
طبق ماده ۸۶ قانون تأمین اجتماعی، داشتن دست‌کم ۷۲۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه لازم است. مبلغ آن برای هر فرزند سه برابر حداقل مزد روزانه است.
چرا عدد بیمه فیش با سامانه تأمین اجتماعی فرق دارد؟
ممکن است مزد اعلامی در لیست بیمه با مزد فیش یکی نباشد یا لیست با تأخیر ثبت شده باشد. اختلاف را کتبی از کارفرما بپرسید و در صورت لزوم به شعبه تأمین اجتماعی مراجعه کنید.
اگر کارفرما فیش ندهد چه کنم؟
قرارداد، واریزی‌های بانکی و سوابق بیمه را نگه دارید و برای مطالبه حقوق قانونی از اداره کار محل راهنمایی بگیرید.
منابع
- بخشنامه تعیین حداقل مزد سال ۱۴۰۵ ابلاغ شد – انتخاب
- Minimum Wage Increased in Iran from 20 March 2026 – WageIndicator
- مصوبه حق مسکن سال ۱۴۰۵ کارگران مشمول قانون کار – شناسنامه قانون
- جدول حقوق و دستمزد ۱۴۰۵؛ حداقل حقوق کارگران، حق مسکن، بن کارگری و حق اولاد – اندیشه معاصر
- The Labour Law of the Islamic Republic of Iran (English text) – ILO NATLEX
- قانون کار – اداره کل روابط کار و جبران خدمت، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
- ماده ۲۸ قانون تأمین اجتماعی – ویکی حقوق
- Social Security Programs Throughout the World: Asia and the Pacific, 2018 – Iran (U.S. SSA)