دانشنامه
واژه‌نامهٔ مقاطع و مدارک
معنی اصطلاح‌هایی که در حکم کارگزینی، دفترچهٔ ثبت‌نام یا سامانه‌های استعلام می‌بینید.
- دیپلم متوسطه
- مدرک پایان دوره دوم متوسطه که وزارت آموزش و پرورش صادر می‌کند و پیش‌نیاز ورود به آموزش عالی است.
- داوطلب آزاد (متفرقه)
- کسی که بدون ثبت‌نام در کلاس، فقط در امتحانات رسمی آموزش و پرورش شرکت می‌کند.
- آموزش بزرگسالان
- قالب‌های رسمی آموزش و پرورش برای ادامه تحصیل افراد بزرگسال، مانند مدارس شبانه و آموزش از راه دور.
- هنرستان فنی‌وحرفه‌ای / کاردانش
- مدارس متوسطه مهارت‌محور که دیپلم شاخه فنی یا کاردانش می‌دهند.
- کاردانی (فوق‌دیپلم)
- نخستین مقطع آموزش عالی؛ معمولاً چهار نیمسال و حدود ۶۸ تا ۷۲ واحد.
- کارشناسی پیوسته
- دوره لیسانس حدوداً چهارساله که مستقیم پس از دیپلم آغاز می‌شود.
- کارشناسی ناپیوسته
- دوره لیسانس حدوداً دوساله ویژه دارندگان کاردانی؛ اعتبار مدرک آن با پیوسته یکسان است.
- کارشناسی ارشد
- نخستین مقطع تحصیلات تکمیلی پس از کارشناسی؛ معمولاً چهار نیمسال و ۲۸ تا ۳۲ واحد.
- ارشد آموزشی‌ـ‌پژوهشی
- قالب ارشد شامل دروس، سمینار و پایان‌نامه (معمولاً ۴ تا ۶ واحد).
- ارشد آموزش‌محور
- قالب ارشد بدون پایان‌نامه که به‌جای آن دروس یا سمینارهای بیشتری دارد.
- دکتری تخصصی (PhD)
- مقطع پژوهشی پس از ارشد؛ برای ورودی‌های جدید حداقل ۶ و حداکثر ۸ نیمسال.
- دکتری حرفه‌ای
- مدرک اشتغال حرفه‌ای در رشته‌هایی مانند پزشکی، دندان‌پزشکی و داروسازی که مقررات آن را وزارت بهداشت تعیین می‌کند.
- امتحان جامع
- آزمونی در دکتری تخصصی که پس از اتمام دروس و پیش از تصویب پیشنهاده رساله برگزار می‌شود.
- رساله
- پژوهش نهایی دوره دکتری که باید از آن دفاع شود.
- پایان‌نامه
- پژوهش نهایی دوره کارشناسی ارشد در قالب آموزشی‌ـ‌پژوهشی.
- واحد درسی
- واحد سنجش حجم دروس دانشگاهی.
- نیمسال تحصیلی
- هر یک از دو بخش سال تحصیلی دانشگاهی (ترم).
- سنوات مجاز
- حداکثر مدتی که دانشجو مجاز است دوره را تمام کند.
- دروس جبرانی
- دروسی که به‌دلیل ناهمسویی رشته قبلی با رشته جدید باید گذرانده شود.
- تجانس رشته
- همسویی رشته مقطع قبلی با رشته انتخابی که در برخی پذیرش‌ها شرط است.
- پذیرش بر اساس سوابق تحصیلی
- پذیرش بدون آزمون کتبی و بر اساس معدل و نمرات مقطع قبلی.
- استعداد درخشان
- پذیرش بدون آزمون دانش‌آموختگان ممتاز طبق آیین‌نامه و فراخوان دانشگاه‌ها.
- آزمون نیمه‌متمرکز دکتری
- آزمون کتبی سازمان سنجش همراه با ارزیابی سوابق و مصاحبه در دانشگاه‌ها.
- سهمیه
- بخشی از ظرفیت پذیرش که به گروه خاصی (مثلاً ایثارگران یا مربیان) اختصاص دارد.
- سهمیه شاغل
- ظرفیت ویژه شاغلان در برخی رشته‌های علمی‌کاربردی که احراز همه شرایط و گواهی اشتغال می‌خواهد.
- تأییدیه تحصیلی
- تأیید رسمی اصالت مدرک توسط مرجع صادرکننده برای سازمان گیرنده.
- استعلام مدرک
- بررسی اصالت مدرک از طریق سامانه‌های رسمی.
- کد صحت
- شناسه یکتای ۲۰ رقمی هر مدرک آموزش عالی که از سامانه ملی کد صحت (codesehat.ir) دریافت می‌شود.
- سامانه سجاد
- سامانه خدمات الکترونیکی سازمان امور دانشجویان وزارت علوم (portal.saorg.ir).
- دانشنامه
- اصل مدرک فراغت از تحصیل دانشگاهی.
- ریزنمرات
- فهرست رسمی نمرات همه دروس گذرانده‌شده.
- گواهی موقت پایان تحصیلات
- سندی که تا صدور دانشنامه، فراغت از تحصیل را تأیید می‌کند.
- ارزشیابی مدرک خارجی
- بررسی و تأیید مدارک دانشگاه‌های خارجی توسط وزارت علوم یا وزارت بهداشت.
- مؤسسه غیردولتی‌ـ‌غیرانتفاعی
- مؤسسه آموزش عالی خصوصی دارای مجوز که تحت نظارت وزارت علوم فعالیت می‌کند.
- دانشگاه پیام‌نور
- دانشگاه دولتی با رویکرد آموزش باز و از راه دور که پذیرش بر اساس سوابق تحصیلی نیز دارد.
- دانشگاه جامع علمی‌کاربردی
- دانشگاه مهارت‌محور که کاردانی و کارشناسی ناپیوسته کاربردی ارائه می‌کند.
- دانشگاه ملی مهارت
- دانشگاه مهارت‌محوری که در منابع ۱۴۰۵ در کنار علمی‌کاربردی و غیرانتفاعی، پذیرنده کاردانی فنی‌وحرفه‌ای معرفی شده است.
- دانشگاه آزاد اسلامی
- دانشگاه غیردولتی گسترده که سامانه استعلام مدرک مستقل خود (estelam.iau.ir) را دارد.
- کارگزینی
- واحد اداری مسئول احکام استخدامی و احتساب مدارک کارکنان.
- حکم کارگزینی
- سند اداری تعیین‌کننده وضعیت استخدامی، رتبه و حقوق کارمند.
- رتبه شغلی
- یکی از پنج رتبه مقدماتی، پایه، ارشد، خبره و عالی طبق ماده ۶۵ قانون مدیریت خدمات کشوری.
- شرایط احراز
- حداقل تحصیلات، رشته و تجربه لازم برای تصدی یک شغل یا پست.
- طرح طبقه‌بندی مشاغل
- طرحی که طبق ماده ۴۹ قانون کار، کارفرمایان مشمول تهیه و پس از تأیید وزارت کار اجرا می‌کنند.
- مأموریت آموزشی
- اعزام کارمند با حفظ حقوق برای آموزش؛ برای دوره‌های منجر به مدرک طبق ماده ۶۱ قانون مدیریت خدمات کشوری ممنوع است.
- آموزش ضمن خدمت
- دوره‌های آموزشی کارکنان در حین خدمت که به مدرک تحصیلی دانشگاهی منجر نمی‌شود.
- MBA دانشگاهی
- رشته کارشناسی ارشد «مدیریت کسب‌وکار» در فهرست رسمی رشته‌های وزارت علوم.
- DBA
- عنوان دوره‌های «دکتری مدیریت کسب‌وکار»؛ نسخه آزاد آن در منابع رسمی معادل دکتری تخصصی معرفی نشده است.
- تعهد خدمت
- التزام برخی دانش‌آموختگان (مثلاً علوم پزشکی) به خدمت در ازای تحصیل رایگان.
- مدرک‌فروشی
- عرضه مدرک یا تأییدیه در برابر پول بدون آموزش و امتحان واقعی، یا جعل اسناد تحصیلی.
- سازمان سنجش آموزش کشور
- نهاد برگزارکننده آزمون‌های سراسری و پذیرش‌ها با درگاه رسمی sanjesh.org.