نکات کلیدی
- حداقل مزد ماهانه ۱۴۰۵: ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال؛ حداقل مزد روزانه: ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال (حدود ۶۰٪ افزایش).
- حق اولاد طبق قاعده سه برابر حداقل مزد روزانه برای هر فرزند واجد شرایط است (۷۲۰ روز سابقه بیمه لازم است).
- اضافه‌کار و جمعه‌کاری هر کدام ۴۰٪ اضافه بر مزد دارد (مواد ۵۹ و ۶۲ قانون کار).
- سهم کارگر از حق بیمه ۷٪ است؛ مزد گزارش‌شده به بیمه را در سامانه تأمین اجتماعی کنترل کنید.
- مبالغ بن، پایه سنوات و حق تأهل را فقط از بخشنامه رسمی بگیرید؛ احتمال ترمیم مزد در طول سال وجود دارد.
فیش حقوقی برای بسیاری از کارگران و کارمندان فقط یک عدد نهایی است: «چقدر واریز شد؟» اما هر ردیف این فیش پشتوانه قانونی دارد و اشتباه در هر ردیف، در طول یک سال می‌تواند به مبلغ قابل توجهی برسد. اشتباه در فیش فقط به پول همان ماه محدود نمی‌شود؛ مزد مبنای کسر حق بیمه است و کم‌گزارش‌شدن آن روی سوابق و در نهایت مستمری بازنشستگی هم اثر می‌گذارد. در این مقاله ردیف‌های اصلی فیش کارگران مشمول قانون کار را با استناد به منابع رسمی مرور می‌کنیم.
مهم: ارقام این مقاله بر اساس مصوبه مزد ابتدای سال ۱۴۰۵ است. گزارش‌های خبری از طرح موضوع «ترمیم مزد» در نیمه دوم سال حکایت دارد؛ اگر مصوبه جدیدی ابلاغ شود، ارقام تغییر می‌کند. همیشه آخرین بخشنامه رسمی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را مبنا قرار دهید.
۱. مزد پایه (حداقل مزد)
ماده ۴۱ قانون کار شورای عالی کار را موظف کرده هر سال حداقل مزد را تعیین کند و کارفرما حق پرداخت کمتر از آن را ندارد. حداقل مزد ماهانه سال ۱۴۰۵ معادل ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال (حدود ۱۶.۶ میلیون تومان) است که از آغاز سال ۱۴۰۵ اجرایی شد و نسبت به رقم ۱۰۳٬۹۰۹٬۶۸۰ ریالی سال قبل حدود ۶۰ درصد افزایش دارد. حداقل مزد روزانه نیز ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال (۵۵۴ هزار و ۱۸۵ تومان) گزارش شده است. اگر مزد شما بالاتر از حداقل است، افزایش آن طبق ضوابط «سایر سطوح مزدی» در همان مصوبه محاسبه می‌شود که باید از متن بخشنامه بررسی کنید.
۲. پایه سنوات
پایه سنوات مبلغی است که با مصوبه سالانه شورای عالی کار به مزد کارگرانی که دست‌کم یک سال سابقه کار در همان کارگاه دارند افزوده می‌شود. این مبلغ با «حق سنوات» پایان کار (ماده ۲۴) فرق دارد: پایه سنوات بخشی از مزد ماهانه است، اما حق سنوات مبلغی است که هنگام خاتمه قرارداد پرداخت می‌شود. مبلغ پایه سنوات ۱۴۰۵ را از بخشنامه رسمی استعلام کنید.
۳. حق مسکن
کمک‌هزینه مسکن کارگران با مصوبه هیئت وزیران تعیین می‌شود. طبق گزارش‌های منتشرشده، حق مسکن کارگران در سال ۱۴۰۵ معادل ۳ میلیون تومان (۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال) است. این رقم را با متن مصوبه ابلاغی تطبیق دهید.
۴. بن کارگری (کمک‌هزینه اقلام مصرفی خانوار)
این مبلغ نیز با مصوبه جداگانه تعیین می‌شود و صرف‌نظر از تأهل به کارگران تعلق می‌گیرد. رقم ۱۴۰۵ را از بخشنامه رسمی بگیرید؛ این مرجع رقمی را که از منبع رسمی تأیید نشده باشد اعلام نمی‌کند.
۵. حق اولاد (کمک‌هزینه عائله‌مندی)
طبق گزارش سازمان تأمین اجتماعی آمریکا (SSA) و پروفایل کشوری انجمن بین‌المللی تأمین اجتماعی (ISSA)، کمک‌هزینه عائله‌مندی در ایران برای هر فرزند واجد شرایط، ماهانه سه برابر حداقل مزد روزانه است و شرط آن داشتن دست‌کم ۷۲۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه است؛ فرزند باید کمتر از ۱۸ سال داشته باشد، مگر محصل یا از کارافتاده باشد. با حداقل مزد روزانه ۱۴۰۵، این قاعده به رقم ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ ریال برای هر فرزند می‌رسد. این عدد محاسبه بر اساس قاعده است؛ رقم دقیق و شرایط تکمیلی را از بخشنامه و شعبه تأمین اجتماعی تأیید کنید.
۶. حق تأهل
برای کارگران متأهل مبلغی به‌عنوان حق تأهل با مصوبه شورای عالی کار پرداخت می‌شود. رقم ۱۴۰۵ را از بخشنامه رسمی بگیرید.
۷. اضافه‌کار و جمعه‌کاری
طبق ماده ۵۹ قانون کار، کار اضافه با موافقت کارگر و با پرداخت ۴۰ درصد اضافه بر مزد هر ساعت مجاز است و جز در موارد استثنایی نباید از ۴ ساعت در روز بیشتر شود. ماده ۶۲ نیز برای کار در روز جمعه ۴۰ درصد اضافه بر مزد معمول را پیش‌بینی کرده است. برای محاسبه، مزد ساعتی را از تقسیم مزد ماهانه بر ساعات کار قانونی به دست بیاورید و ۱.۴ برابر آن را برای هر ساعت اضافه‌کار در نظر بگیرید.
۸. کسورات: حق بیمه و مالیات
سهم بیمه‌شده از حق بیمه تأمین اجتماعی ۷ درصد مزد مشمول کسر حق بیمه است (کارفرما ۲۰ درصد و دولت ۳ درصد می‌پردازد). مالیات حقوق طبق قانون مالیات‌های مستقیم و معافیت تعیین‌شده در قانون بودجه هر سال محاسبه می‌شود؛ رقم معافیت ۱۴۰۵ را از سازمان امور مالیاتی استعلام کنید. همه اقلام فیش مشمول کسر حق بیمه نیستند؛ تشخیص اقلام مشمول با ضوابط تأمین اجتماعی است.
جدول خلاصه ردیف‌های فیش
| ردیف | مبنای قانونی | رقم ۱۴۰۵ |
|---|---|---|
| حداقل مزد ماهانه | ماده ۴۱ قانون کار، مصوبه شورای عالی کار | ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال |
| حق مسکن | مصوبه هیئت وزیران | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال (طبق گزارش‌های منتشرشده) |
| حق اولاد (هر فرزند) | قانون تأمین اجتماعی؛ سه برابر حداقل مزد روزانه | ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ ریال (محاسبه بر اساس قاعده) |
| بن، پایه سنوات، حق تأهل | مصوبات سالانه | از بخشنامه رسمی استعلام شود |
| اضافه‌کار | ماده ۵۹ قانون کار | مزد ساعتی + ۴۰٪ |
| حق بیمه سهم کارگر | قانون تأمین اجتماعی | ۷٪ مزد مشمول |
چک‌لیست کنترل فیش
- آیا مزد پایه دست‌کم برابر حداقل مزد مصوب است؟
- آیا پس از یک سال کار، پایه سنوات اضافه شده است؟
- آیا تعداد فرزندان و وضعیت تأهل درست ثبت شده است؟
- آیا ساعات اضافه‌کار با دفتر حضور و غیاب یا سامانه ورود و خروج شما تطبیق دارد؟
- آیا مزدی که در فیش آمده، همان مزدی است که در لیست بیمه به تأمین اجتماعی گزارش شده است؟ این را از سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی کنترل کنید.
اگر اختلافی دیدید، ابتدا کتبی از واحد حقوق‌ودستمزد توضیح بخواهید. اگر حل نشد، می‌توانید از طریق سامانه جامع روابط کار وزارت کار شکایت ثبت کنید. نگه‌داشتن نسخه همه فیش‌ها، قرارداد و مدارک حضور و غیاب، کار شما را در هر پیگیری بعدی آسان می‌کند.